آبگرم شاهان گرماب

مرکز سياحتي و چشمه آبگرم شاهان گرماب

مرکز سياحتي و چشمه آبگرم شاهان گرماب در فاصله ۵۳ کيلومتري شهر فريمان و ۱۴۴ کيلومتري جنوب شرقي مشهد در دهستان سفيد سنگ بخش قلندرآباد فريمان قرار دارد. آب اين چشمه، زلال، بي رنگ، بي بو و فاقد گوگرد، آمونياک و شوره است. آبي که قابل آشاميدن است و همين خصيصه موجب شده است که چشمه آبگرم شاهان گرماب به عنوان يکي از منحصرترين چشمه هاي آبگرم جهان بر فراز تپه اي خودنمايي کند. آب اين چشمه جدا از قابل شرب بودن به علت دارا بودن سيليکات در درمان امراض پوستي نيز موثر است و مي تواند در بهبود بيماران مبتلا به سنگ مجاري ادرار و اگزما موثر واقع شود. براساس برخي اطلاعات در محل شاهان گرماب کتيبه اي وجود دارد که نشان مي دهد در سال ۱۰۸۷ بنايي به دستور شاه سليمان صفوي فرزند شاه عباس دوم در اين مکان ساخته شده است.براي رسيدن به چشمه آبگرم شاهان گرماب مي توان دو مسير را انتخاب کرد؛ يکي از جاده مشهد، سرخس و راهي که به سمت جنوب جدا مي شود و ديگري از مسير مشهد- تربت جام بعد از شهر فريمان و جاده اي که به سمت شمال منشعب مي شود البته اکنون براي سفر به اين منطقه توصيه نمي شود چرا که چند ماه است به علت مسائل بهداشتي اجازه استفاده از اين چشمه و بناي اطراف آن به گردشگران داده نمي شود و آن گونه که محمدعلي فرهادي فرماندار فريمان گفته است ازمرداد امسال به علت رعايت نشدن اصول بهداشتي و به دستور شبکه بهداشت شهرستان فريمان اين چشمه پلمب شده است. اين در حالي است که پيش از اين سالانه بيش از يک ميليون و ۲۰۰ هزار نفر از مجموعه شاهان گرماب بازديد مي کردند. پلمب مجموعه نيز بنا به گفته رئيس شبکه بهداشت و درمان فريمان به دليل دفع غيربهداشتي فاضلاب حمام، کشتار غيرمجاز دام در محل و ضدعفوني نشدن حمام هنگام تعويض شيفت بانوان و آقايان بوده است. البته فرماندار فريمان هم شيوع بيماري و رعايت نشدن مسائل بهداشتي را در اين مورد خاطرنشان مي کند. وجود زباله فراوان در محيط و اطراف اين مجموعه و جمع آوري نامناسب و دير به دير آن ها، نامناسب بودن وضع کاشي کاري داخل آبگرم و مستعمل بودن دوش ها ازجمله مشکلات بهداشتي اين مجموعه سياحتي است.

علي روشندل با اشاره به تاثير شفابخش آب اين چشمه آبگرم و اعتقاد مذهبي مردم به آن به عنوان قدمگاه حضرت علي(ع) افزود: براساس همين اعتقاد بسياري از مردم گوسفندهاي نذري خود را براي قرباني به اتاق کوچکي که به عنوان کشتارگاه در محوطه اين مجموعه سياحتي پيش بيني شده است مي آورند که ذبح سنتي دام در اين کشتارگاه و نزديکي آن به بخش دوش اين آبگرم مشکلات بهداشتي فراواني براي اين مرکز سياحتي به وجود آورده است. بخش زنانه و مردانه آب گرم تفکيک نشده و زنان و مردان در دو نوبت صبح و عصر از آب اين چشمه شفابخش استفاده مي کنند که اين هم از مشکلاتي است که بايد در طرح بهسازي مجموعه به آن توجه کرد.روشندل، آسفالت نبودن ۱۵ کيلومتر از جاده ۶۰ کيلومتري منتهي به آبگرم و نامناسب بودن اتاق هاي اقامتي آن را از ديگر مشکلات اين مجموعه تفريحي بيان کرد.اين مجموعه توسط سازمان هلال احمر خراسان رضوي اداره مي شده که قرار بوده بناهاي اطراف چشمه، حمام و دوش ها و... اين مجموعه توسط هلال احمر بازسازي شود ولي بنا به اظهارات فرماندار فريمان هيچ اقدامي انجام نشده است. مجموعه شاهان گرماب علاوه بر اين که در تب کمبود امکانات رفاهي و پذيرايي از گردشگران و مسافران مي سوزد، بر سر مالکيت آن نيز اختلاف نظر بين سازمان هلال احمر و ميراث فرهنگي وجود دارد هرچند استاندار خراسان در بازديدي که اخيرا داشته دستور داده است تا توليت اين مجموعه به سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري خراسان رضوي واگذار شود اما گويا هنوز اقدامي در اين زمينه صورت نگرفته است.برابر با اطلاعاتي که از سايت سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري خراسان رضوي گرفتيم، براي رسيدن به شاهان گرماب بايد ۱۵ کيلومتر راه آسفالته يک بانده، ۲۳ کيلومتر جاده آسفالته فرعي و ۲۲ کيلومتر راه شوسه را بپيمايي، خبري از هتل، هتل آپارتمان، مهمان پذير، رستوران و اغذيه فروشي هم در اين مجموعه نيست و فقط داراي يک زائرسراي کوچک با چند اتاق مي باشد. وسيله نقليه عمومي هم براي رفتن به مجموعه شاهان گرماب وجود ندارد. در گذشته آب ۴۸ درجه اي اين چشمه به صورت سنتي به استخري سرپوشيده و بزرگ هدايت مي شده که مردم در آن استحمام مي کردند اما اکنون به جاي استخر دوش هايي در آن کار گذاشته اند که تعداد اين دوش ها نيز اندک است و فرسوده. هرچند مجموعه شاهان گرماب بازسازي شده است، اين بازسازي به قدري نبوده که گردشگران را وادار به اقامت کند و موجب رونق آن شود.به هر روي تعطيلي اين مجموعه علاوه بر اين که به ضرر صنعت گردشگري تمام مي شود براي اهالي روستاي شاهان گرماب هم دردسرساز شده است به گونه اي که برخي از آن ها از بي توجهي مسئولان براي بازگشايي مجموعه شاهان گرماب انتقاد کرده اند. يکي از اهالي در گفت وگو با يکي از خبرگزاري ها گفته است: به علت پلمب مجموعه، بيشتر اهالي هيچ امکاني براي استحمام ندارند و در چادرهاي مسافرتي استحمام مي کنند.يکي ديگر از روستاييان نيز مي گويد: اين مجموعه منبع درآمدي براي بسياري از اهالي روستا است و با توجه به بازديد گردشگران در ايام مختلف سال، موجب رونق اقتصادي اين منطقه شده بود که با تعطيلي آن معيشت مردم روستا تحت تاثير قرار گرفته است.
منبع مطلب :روزنامه خراسان - مورخ پنج‌شنبه 1389/07/22 شماره انتشار 17673

شاهان گرماب فریمان

تعطيلي «شاهان گرماب فريمان»۳ساله شد
خراسان رضوي - مورخ دوشنبه 1391/10/11 شماره انتشار 18306
نويسنده: حسن اصغر فريماني

عکس: اصغري
مديرعامل هلال احمر استان: آماده تعامل و همکاري براي راه اندازي هستيم فرماندار: اميدواريم شاهد بازگشايي اين قطب گردشگري طبيعي باشيم

منطقه گردشگري «شاهان گرماب» در شهر سفيد سنگ و در فاصله ۵۷ کيلومتري فريمان واقع شده است. سابقه تاريخي اين ساختمان به ۳۵۰ سال قبل و ايام پادشاهي شاه سليمان صفوي (فرزند شاه عباس دوم) مي رسد. آبگرم اين منطقه گردشگري؛ زلال، بي بو، بي رنگ و با حدود ۴۸ درجه حرارت و بدون گوگرد، آمونياک و شوره است و به دليل «سيليکات» موجود در آن، خواص درماني فراواني براي امراض پوستي و دفع سنگ مجاري ادرار دارد. اين مکان مهم گردشگري شهريور سال ۱۳۸۸ به دليل مشکلات بهداشتي تعطيل شد و پس از آن با وجود اين که روزنامه خراسان در قالب چندين خبر و گزارش مشکلات و نارسايي هاي اين منطقه را انعکاس داده است و مديران و مسئولان نيز با جديت فراوان درصدد رفع مشکلات آن هستند، اما متأسفانه به دليل برخي ناهماهنگي ها تعطيلي «شاهان گرماب» فريمان پس از ۳ سال، همچنان ادامه دارد... يکي از گردشگران اهل مشهد مقدس که با هدف استفاده از خواص درماني اين آبگرم و درمان بيماري خود به اين مکان مراجعه کرده با گلايه از مديران مجموعه مي گويد: چرا هيچ اطلاع رساني درباره پلمب و تعطيلي اين مکان توسط مسئولان انجام نشده است؟ «مصطفي غلام نژاد» که ۵ سال پيش نيز به اين محل مراجعه کرده است، مي گويد: هر مجموعه اي با گذشت زمان توسعه يافته و فعال تر مي شود، اما متأسفانه به نظر مي رسد اين مجموعه کمياب و کم نظير در کشور مورد کم توجهي مسئولان مربوطه قرار گرفته و در حال تبديل شدن به يک خرابه است. يکي از اهالي روستاي گرماب نيز با ابراز تأسف از کم توجهي برخي مسئولان نسبت به وضعيت موجود انتقاد دارد و مي گويد: با تعطيلي اين آبگرم، از نظر اقتصادي نيز دچار مشکلات معيشتي فراواني شده ايم.«حجاز عرب» به خبرنگار ما مي گويد: چرا مسئولان استان براي انتقال مالکيت اين مجموعه به حوزه خدماتي شهرستان فريمان و رفع مشکلات موجود اقدام نمي کنند؟ انتقال مالکيت آب گرم شاهان گرماب به شهرستان فريمان مورد تأکيد ۲ استاندار وقت بود اما اين فرآيند به قدري پيچيده شده است که با وجود اين تأکيدات براي رفع اين مشکلات همچنان امروز و فردا مي شود.وي مي گويد: شرايط زندگي براي اهالي بسيار سخت است و بسياري از مجاوران که شغل آنان با ورود گردشگر به منطقه مرتبط بود، بيکار و تعدادي از آن ها نيز مجبور به مهاجرت شده اند.سرپرست بخشداري قلندرآباد هم در ادامه با بيان اين که فرماندار و ساير مسئولان براي رفع مشکل شاهان گرماب تلاش هاي فراواني انجام داده اند، گفت: در حالي که مردم استان، سالانه مبالغ زيادي را براي استفاده از خواص درماني و امکانات تفريحي آبگرم ساير استان ها هزينه مي کنند، متأسفانه آبگرم تاريخي و بي نظير «شاهان گرماب فريمان» به دليل نبود برخي هماهنگي ها ميان دستگاه ها غيرقابل استفاده مانده و در حال تخريب است. «علي فراهي» با تأکيد بر ظرفيت بسيار بالاي گردشگري اين منطقه، اظهار داشت: فعال شدن اين جاذبه طبيعي گردشگري علاوه بر جلوگيري از مهاجرت روستاييان، منافع مادي فراواني را نيز براي بخش قلندرآباد و شهرستان فريمان به همراه خواهد داشت و باعث رونق اقتصادي منطقه مي شود. وي با اشاره به اين که در صورت فعال بودن شاهان گرماب، سالانه گردشگران خارجي زيادي نيز به منظور استفاده از خواص متعدد آبگرم شاهان گرماب به اين منطقه سفر مي کنند، افزود: اميد است با تلاش مسئولان استان شاهد احياي مجدد آبگرم شاهان گرماب باشيم. مدير اداره ميراث فرهنگي، صنايع دستي وگردشگري شهرستان فريمان درباره پيچيده شدن موضوع توافق بر سر مالکيت و اداره اين منطقه گردشگري به خبرنگار ما مي گويد: هر چند آب گرم منطقه شاهان گرماب از قابليت هاي منحصر به فردي برخوردار است، اما متأسفانه ناخواسته روز به روز به عناوين مختلف (و البته قابل حل) از رونق اين منطقه کاسته شده و از ابعاد اقتصادي، فرهنگي و گردشگري آن غفلت کرده ايم.«غلامحسين کاظمي» با بيان اين که ادعاهاي ساکنان محلي بر سر مالکيت اين منطقه از يک طرف و ارائه برخي اسناد از سوي سازمان هلال احمر مبني بر مالکيت آن باعث شده که همکاري ديگر نهادهاي مرتبط با پروژه هم به کندي صورت گيرد مي افزايد: اگرچه مسئولان ارشد استان در گذشته دستورالعمل هايي در اين باره صادر کرده اند ولي اين فعاليت ها در عمل نتيجه بخش نبوده و فقط زمان حل مشکلات را طولاني تر کرده است. مسئول واحد عمران فرمانداري فريمان هم با بيان اين که با پي گيري ها و تشکيل جلسات و مکاتبات متعدد در نهايت در سال ۸۹ مقرر شد اين مکان در يک دوره ۱۰ ساله به سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري واگذار شود، مي گويد: متأسفانه تا امروز اين وعده محقق نشده و تبعاتي را براي گردشگري شهرستان فريمان ايجاد کرده است. «اکبري» تأمين اعتبار به منظور مطالعه طرح جامع گردشگري، مالکيت ۱۰۵ کيلومترمربع از اراضي ملي به منظور تأمين فضاهاي تفريحي- اداري و بهداشتي و...، تأمين اعتبار براي بسترسازي و فراهم کردن زيرساخت ها و دعوت از سرمايه گذاران را از عوامل تأثيرگذار در تحول اين منطقه مهم گردشگري برشمرد. فرماندار شهرستان فريمان هم درباره مشکلات مجموعه گردشگري شاهان گرماب مي گويد: متأسفانه اين فرصت گران بها براي تبديل اين پديده طبيعي به قطب جذب گردشگر داخلي و خارجي از دست مي رود. «مجتبي بزم آرا» مي افزايد: با وجود مکاتبات مکرر نماينده وقت مردم فريمان در مجلس شوراي اسلامي و نامه نگاري ها و برگزاري جلسات متعدد توسط فرمانداران وقت و فعلي شهرستان، اميدواريم گره کلاف سر در گم فعاليت دوباره اين مجموعه کم نظير باز شود. وي مي افزايد: اگرچه آبگرم شاهان گرماب بنا به مصلحت و براي حفظ جان و سلامت مردم، توسط شبکه بهداشت فريمان تعطيل شد؛ اما طولاني شدن اين تعطيلي و بلاتکليف ماندن سفر هزاران نفر زائر و گردشگري که کيلومترها راه هموار و ناهموار را تحمل و فقط براي استفاده از خواص طبي و درماني به اين منطقه عزيمت مي کنند، قابل تحمل نبوده و نيست. «بزم آرا» مي گويد: حتي حضور دکتر صلاحي و محمدي زاده (استانداران وقت خراسان رضوي) در محل اين آبگرم و مشاهده وضعيت نامناسب اين مکان که منجر به صدور دستورات اکيد آن ها شد نيز نتوانست موثر واقع شود. فرماندار فريمان همچنين مي گويد: در زمينه رونق گردشگري و ايجاد پايگاه هاي تفريحي در اين محل، سرمايه گذاران و افراد باتجربه زيادي اعلام آمادگي کرده اند تا در کمترين فرصت و با بهترين طرح و برنامه، ظرفيت هاي بالقوه آبگرم شاهان را به مرحله مطمئن و سودآور برسانند و در اين ميان حتي برخي سرمايه گذاران بومي و آگاه از مقتضيات منطقه نيز همواره تمايل و علاقه مندي خود را براي بالندگي اقتصادي و ايجاد فرصت گردشگري ابراز داشته اند، اما برخي کم توجهي ها مانع مشارکت بخش خصوصي در احياي اين مجموعه شده است.«بزم آرا» اظهار مي دارد: اگرچه انتظار داشتيم مصوبه هيئت وزيران در دور دوم سفرهاي استاني مبني بر معرفي شاهان گرماب به عنوان منطقه نمونه گردشگري، فصل تازه اي در روند تعيين تکليف سريع تر پروژه آبگرم شاهان شود، اما جز مکاتبات تکراري و ملال آور حرکتي انجام نشده است. در ادامه اين گزارش، با توجه به اين که مالکيت اين مکان در اختيار هلال احمر استان است، «خراسان» به سراغ مديرعامل جمعيت هلال احمر استان رفت که اظهارات وي نشان داد بايد منتظر اخبار خوبي از راه اندازي مجدد اين مجموعه باشيم.
هلال احمر براي راه اندازي دوباره شاهان گرماب آماده همکاري و تعامل است

مديرعامل جمعيت هلال احمر خراسان رضوي در گفت وگو با خراسان اعلام کرد: مردم و مسئولان به اين نکته واقف اند که ماموريت اصلي اين نهاد مردمي، امداد و نجات در سوانح است و منابع درآمدي آن هم بايد صرف ارتقاي توان امدادي، تهيه و تامين اقلام امدادي در انبارها و تجهيزات موردنياز شود. «دکترمحمدرضا پورساداتي» با اشاره به اين که جمعيت هلال احمر همواره نيازمند کمک است تا ظرفيت هاي بالقوه را به فرصت و درآمد تبديل کند، گفت: به طور يقين همه مردم و حتي مديران و مسئولان دواير دولتي و نهادها ترجيح مي دهند که منابع مالي جمعيت هلال احمر صرف امور تفريحي نشود، بلکه صرف ارائه خدمات بهتر و باکيفيت تر در زمان وقوع حادثه ها شود که در اين مسير همه بايد کمک کنند.وي خاطرنشان کرد: درباره وضعيت «شاهان گرماب فريمان» بايد اذعان کنيم که اين جمعيت پيگير حل مشکلات بوده و آماده همکاري و تعامل نيز است ضمن اين که با وجود پي گيري ها و کارهاي اجرايي انجام شده، متاسفانه در اين راه ما تنها مانده ايم. «دکترپورساداتي» در پاسخ به اين سوال که تاکنون چه پي گيري ها و اقداماتي توسط جمعيت هلال احمر استان انجام شده است، گفت: يکي از اقدامات انجام شده اخذ مصوبه اي از شوراي عالي جمعيت هلال احمر است تا زمينه مناسبي براي جلب نظر سرمايه گذاران فراهم شود. وي افزود: در جلسه اي که خردادماه گذشته با حضور استانداروقت و فرماندار فريمان برگزار شد، مقرر شد اگر ميراث فرهنگي استان به موضوع ورود پيدا نکند از سازمان همياري شهرداري ها به عنوان گزينه دوم براي راه اندازي پروژه استفاده شود و حتي گزينه سومي هم که بخش خصوصي است، مدنظر قرار دارد.وي در ادامه تصريح کرد: با موافقت فرماندار فريمان گفت وگوهاي اوليه با شرکت سرمايه گذاري جمعيت هلال احمر براي رونق شاهان گرماب انجام شده و با توجه به توسعه کمي و کيفي اين شرکت، مي توانيم آن را يکي ديگر از گزينه هاي مطرح بدانيم. وي افزود: جمعيت هلال احمر با اين که از منافع اندکي در اين موضوع برخوردار است، اما پيگير حل مشکلات هستيم تا به يک نتيجه اجرايي و گام عملياتي ممکن نزديک شويم. وي در پايان افزود: از همه کارشناسان و سرمايه گذاران براي بررسي و تعيين ميزان اعتبار لازم و استفاده از ظرفيت هاي جمعيت هلال احمر براي ورود به اين پروژه استقبال و براي رونق اقتصادي و فرهنگي منطقه فريمان هم احساس مسئوليت مي کنيم و البته بايد اذعان کرد جمعيت هلال احمر استان برخلاف ميل باطني متاسفانه منابع مالي کافي براي ورود به بحث سرمايه گذاري و بهره برداري از آب گرم شاهان گرماب را ندارد.

افتتاحیه نمایشگاه صنایع دستی در فریمان

 به مناسبت گرامیداشت هفته میراث فرهنگی نمایشگاهی از آثار هنری،هنرمندان صنایع دستی و نمایشگاه عکس از آثار تاریخی و جاذبه های گردشگری شهرستان فریمان در محل موزه مردم شناسی فریمان به همت اداره میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری و هنرمندان صنایع دستی شهرستان بر پا شد . این نمایشگاه در مورخ 91/02/31 با حضور فرماندار محترم شهرستان جناب آقای بزم آرا و بخشدار محترم قلندرآباد جناب آقای بحری و تعدادی از مسئولین شهرستان افتتاح گردید و سپس از موزه مردم شناسی فریمان دیدن نمودند. لازم به ذکر است در این نمایشگاه تولیدات رشته های گلیم بافی -سرمه دوزی -معر قکاری مس- معرق چوب -معرق چوب برجسته -کتیبه دوزی -دار بافی -عروسک بافی -کیسه دوزی-تابلو فرش و غیره جهت بازدید عموم به نمایش گذاشته شده و علاقه مندان می توانند تا مورخ 91/03/04 در دو نوبت صبح و بعد از ظهر از این نمایشگاه دیدن نمایند .  

*********************************

جهت دریافت اطلاعات بیشتر به وبلاگ اداره میراث فرهنگی فریمان مراجعه نمائید .

اداره میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری شهرستان فریمان 

فرماندار با حضور در محل سد فریمان :به لطف الهی , آب سد فریمان پس از سالها در در فروردین ماه سرریز شد

مجتبی بزم آرا پس از حضور در محل عرصه سد تاریخی فریمان گفت: لطف بیکران الهی و بارش قابل توجه نزولات آسمانی در ماه های گذشته باعث شده است که پس از گذشت بيش از 10 سال،امروز شاهد سرریز شدن آب این سد باشیم و این امر نوید بخش افزایش تولیدات کشاورزی و باغی در سال زراعی پیش رو می باشد.

فرماندار فریمان با تاکید بر اینکه افزایش آب انباشته شده در سد فریمان هرگز به معنای پایان خشکسالی و جواز برداشت بی رویه از این موهبت الهی نیست افزود: وجوب شکرگزاری بر درگاه خداوند متعال به واسطه برکات و الطافی که به امت اسلامی و خصوصا ایرانیان مسلمان فرود آورده است دوچندان گردیده و کشاورزان و دامداران شهرستان فریمان را که فعالیت و معیشت آنها وابستگی مستقیم به نزولات جوی دارد به یاد داشته باشند که اگر زکات محصولاتشان را پرداخت نمایند بنا بر وعده خداوند استمرار و افزایش رحمت الهی را تضمین خواهند کرد.

فرماندار فریمان همچنین ابراز داشت دستگاه های اجرایی متولی آب و کشاورزی همچنین متصدیان منطقه گردشگری سد فریمان نیز باید تمهیدات لازم را بیندیشند تا حداکثر بهره وری با حداقل میزان هدر رفت منابع و هزینه ها به انجام برسد.

موزه مردم شناسی فریمان

شهر فریمان مرکز شهرستانی به همین نام در استان خراسان رضوی و در 75 کیلومتری مشهد مقدس واقع شده است .

بافت قدیم این شهر شامل بناهای متعددی است که در دوره پهلوی اول با طرح و نقشه و نظارت مهندسین آلمانی ساخته شده است .

ساختمانی که امروزه مکان موزه مردم شناسی است ، گویا پیش از این ابتدا محل استقرار کارشناسان و مهندسین خارجی و سپس بنای اداره املاک برای رسیدگی به امور اراضی فریمان بوده است .

این خانه قدیمی ،در دوران رونق خود به صورت خانه باغی بزرگ با آبنما و قناتی روان ساخته شده که امروزه از مجموعه اجزاء و عناصر معماری آن،تنها بنای مرکزی و محوطه پیرامون آن بر جای مانده است .

بنای مزبور در سال1386 به تملک سازمان میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی در آمد و پس از مرمت و بازپیرایی در هفدهم بهمن ماه 1387 به عنوان موزه مردم شناسی فریمان افتتاح گردید.

در غرفه های این موزه جلوه هایی از زندگی مردم ،آداب و رسوم و فنون و بافته ها و مشاغل سنتی شهرستان فریمان برای بازدید عموم علاقه مندان در قالب فرت بافی ،عطاری ،شب یلدا،مکتبخانه ،حلاجی،قالیبافی و همچنین بخش انتشارات و راهنمایی گردشگران به نمایش گذاشته شده است.
این موزه در خیابان طالقانی –طالقانی یک قرار دارد.

آشنايي با جاذبه هاي گردشگري شهرستان فريمان

از بزرگ ترين باغ ملي استان تا رزمگاه رستم و اسفنديار
خراسان رضوي - مورخ سه‌شنبه 1389/09/23 شماره انتشار 17723 
سفر فرصت خوبي است، براي ايجاد تنوع، براي کشف استعداد، براي کسب آگاهي، براي شناخت اطرافيان و... از همه مهم تر اين که در سفر به دليل تماشاي مکان هاي جديد، شناخت آداب و رسوم مختلف و فرهنگ هاي ديگر و... فرصت فکر کردن به مشکلات خود را نخواهيد داشت. بهانه اصلي خيلي از ما براي کوتاهي در امر سفر، ترس از هزينه هاي آن است. هواپيما را خيلي پرهزينه مي دانيم و سفر با قطار يا اتوبوس را خيلي طولاني و کسالت بار! اما يک وقت هايي سفرهايي کوتاه حتي با اتوبوس خستگي و کسالت به همراه ندارد و از طرفي همان فرصت هايي که اشاره شد را هم در پي خواهد داشت به شرط اين که ديدني هاي اطراف خود را خوب بشناسيم. در هر کجاي استان خراسان رضوي که باشيد، فاصله شما با شهرهاي ديگر چندان قابل توجه نيست؛ شهرهايي مثل فريمان که سرشار از ديدني هاست. چندي قبل به معرفي بند فريمان پرداختيم. در اين مطلب هم مي کوشيم تا برخي ديگر از ديدني هاي اين شهر را به شما معرفي کنيم.

خراسان گردي گزارش شهر فريمان که از نعمت جاذبه هاي گردشگري بسيار و مردماني خونگرم برخوردار است در فاصله ۷۵کيلومتري شهر مشهد واقع شده است. در اطراف اين شهر و منطقه پيرامون آن رودخانه هاي سنگ بست، قلندرآباد، کلاته منار و براشک جريان دارد.پوشش گياهي مناطق اطراف فريمان متشکل از درختان ارس، پسته، گونه هاي گون، درمنه، قياق، گل بنفشه و... است. جالب است بدانيد در مجموعه حيات وحش اين منطقه، حيواناتي چون قوچ، آهو، خرگوش و پرندگاني چون کبک و تيهو زندگي مي کنند؛ وجود اين حيوانات و آن پوشش گياهي به خوبي از آب و هواي مساعد اين منطقه حکايت مي کند.در ۵۳کيلومتري شهر فريمان مجموعه تفريحي آبگرم شاهان گرماب نيز قرار دارد که بنابر آمارهاي اعلام شده، سالانه حدود 1.5 ميليون نفر به آن مراجعه مي کنند و در ميان اين جمعيت مسافران خارجي به ويژه از کشورهاي حاشيه خليج فارس هم حضور دارند. در آينده نزديک اين آبگرم را نيز به طور کامل معرفي خواهيم کرد.

آشنايي با ديدني هاي فريمان

ايوان رزمگاه بنايي است در فاصله ۵۲کيلومتري شرق فريمان در روستايي به نام رزمگاه! براساس مستندات تاريخي اين مکان محل مبارزه رستم قهرمان بزرگ شاهنامه با اسفنديار است. در حال حاضر از اين بنا تنها ايوانش به جاي مانده که شامل يک بناي مربع شکل و ايواني متصل به ضلع سمت قبله است.

مزار بي آبه 
اين مزار در فاصله ۲۷ کيلومتري جنوب فريمان و در روستايي به همين نام واقع شده است و طرح کلي اين بنا چليپايي شکل ساخته شده است به طوري که در ميانه آن يک فضاي مربع شکل به ابعاد ۶۹۰۶۹۰ سانتي متر قرار گرفته و در هر چهار طرف آن ايواني ايجاد شده است. اين بنا فاقد کتيبه است ولي احتمال ساخت چنين مزاري در سده هاي نهم تا يازدهم هجري به واسطه روي کار آمدن صفويان و گسترش مذهب تشيع بيشتر است.
باغ ملي فريمان 
اين باغ ملي بزرگ ترين باغ ملي استان است و معماري به کار رفته در فضاهاي ورودي شامل ستون هاي پيوسته در ورودي غربي و سبک ديوارهاي آن، بنا را در زمره منحصر به فردترين باغ هاي ملي کشور در آورده است. اين باغ در هسته مرکزي شهر قرار گرفته است و محلي دلنشين براي گذراندن اوقات فراغت مسافران و سياحان به شمار مي آيد. عمارتي در وسط اين باغ قرار گرفته که هم زمان با باغ ملي احداث شده ولي در سال هاي گذشته تغييراتي در نماي آن صورت گرفته است. اميدواريم در فصل بهار يا تابستان گزارش مفصلي از اين باغ ملي منتشر کنيم.

تفرجگاه طبيعي زرکک

در فاصله ۱۷کيلومتري جنوب غربي شهرستان فريمان در حد واسط جلگه رخ و مرکز شهرستان در بين دو رشته کوه زيباي قطار النگ و يخ آبي واقع شده است. اين منطقه داراي چشمه هاي جوشان و طبيعتي سرسبز است که هر سال تعداد زيادي از مسافران و گردشگران از اين منطقه سياحتي بازديد مي کنند. از مناطق تفرجگاهي ديگر شهرستان فريمان مي توان به باغ عباس، سيرزار و آبشار زيباي چارتکاب و مزار سيدنظام‌الدين اشاره کرد.

مجموعه معماري سنگ بست

الف) مقبره ارسلان جاذب-اين مقبره مربوط به ارسلان جاذب والي و سپهسالار توس يکي از دو سردار سلطان محمود غزنوي است. وي در مدخل جنوبي دشت توس در محل سنگ بست رباطي بنا نهاد و گور خود را نيز در ميان آن رباط ساخت. وي در سال۴۱۹ يا۴۲۰(ه.ق) وفات يافت و در همان مکان به خاک سپرده شد اين بنا از بناهاي ارزشمند قرون اوليه اسلام در خراسان است که به صورت چهار طاقي تبديل به هشت ضلعي شده و سپس گنبد آجري زيبايي از نوع يک پوش بر فراز آن قرار گرفته است. فضاي داخلي آن با رنگ هاي مختلف و نقوش هندسي کتيبه کوفي و گچ بري زينت يافته است و گوشواره اي مشبک پا کار گنبد و آجر چيني خفته و راسته بنا و خط کوفي معقلي زير گنبد و تکرار کلمه محمود در آن از ويژگي هاي اين بناست.

ب) ميل اياز-به فاصله کمي از مقبره ارسلان جاذب ميلي منسوب به اياز است که در متون تاريخي از وي به عنوان مقرب دربار سلطان محمود غزنوي ياد شده است.بناي آجري ميل اياز روي صفحه اي چهارضلعي ايجاد شده که ضخامت تحتاني آن 5.5 متر و قطر بالاي آن 2.5متر است و در ساختار داخلي آن ۱۰۱ پله تعبيه شده است. نماي بيروني ميل اياز با آجر کاري مضاعف پوشش يافته و بخش فوقاني ميل با کتيبه آجري به خط کوفي معقلي آراسته شده است.
ج) رباط سنگ بست-اين بنا را حمد ا... مستوفي به اميرعلي شيرنوايي نسبت داده که روي ويرانه هاي بنايي از ارسلان جاذب والي توس و در دوره غزنوي ساخته شده است. رباط سنگ بست با نقشه مستطيل شکل با دارا بودن برج هاي ديده باني و نگهباني در چهار طرف نيز داراي نيم برج هايي براي تقويت ديوارهاي اصلي و مرتفع آن است. سر در ورودي اين بنا شباهت بسياري به کاروان سراي مهيار در اصفهان دارد. فضاي داخلي رباط در حياط مرکزي مشتمل بر حجره ها و اتاق هاي ويژه اقامت کاروانيان و اصطبل است.
قلعه نعمان 
اين قلعه در ۱۶ کيلومتري شمال غرب فريمان واقع شده است. قلعه نعمان را متعلق به قرن ۱۱ هجري قمري مي دانند که به عنوان آثار ملي نيز به ثبت رسيده است. افسوس که از اين اثر تاريخي تنها بناهاي ضلع شمالي و شرقي آن بر جاي مانده است.

سد فریمان ( Fariman Dam )

سد فريمان:

يكي از جاذبه هاي گردشگري وآثارتاريخي –سياحتي خراسان بندفريمان است كه فريمان رابه قطب گردشگري شرق خراسان مبدل ساخته است. سد(بند)در10كيلومتري شهر فريمان واقع است و بناي اوليه آن به عصرمغول وبه روايتي به دوران تيموري برمي گردد. اين سد يك بار درزمان عين الدوله مرمت وسپس درزمان پهلوي واخيرا هم بعدازپيروزي انقلاب اسلامي ارتفاع آن افزايش داده شده است اين سددستخوش حوادث طبيعي زيادي بوده است گويا سطح اوليه بستر ان آجرفرش بوده كه بر اثر رسوب وگل ولاي زياد پوشيده شده است ارتفاع كنوني اين سد 20متر مي باشد وداري پشت بندهاي آجري بسياري مستحكمي است .


Fariman Dam

This Dam is located in the South of Fariman and it is 10 kilometers to the Dam . It is one of the valuable and old tourist attractions and natural places in the East of Iran. This Dam has been built about 400 years ago. This is one of the oldest brick Dams in Iran. When you come and see it you will be surprised of its building, specially the nature of the jungles around the road which leads to the Dam .As one of the tourists who had visited this place told," This place is a part of the paradise ."

بند فريمان؛ بندي از تاريخ و طبيعت

آشنايي با بخشي از جاذبه هاي گردشگري فريمان
بند فريمان؛ بندي از تاريخ و طبيعت
خراسان رضوي - مورخ یکشنبه 1389/09/14 شماره انتشار 17715
نويسنده: مجيد خروشي

واژه گردشگري(tourism) از کلمهtour به معني گشتن اخذ شده است؛ نتايج گردشگري فقط به ايجاد احساس لطيف و نشاطي گذرا در فرد گردشگر محدود نمي شود، امروزه گردشگري محيط، فرهنگ، هنر، سبک زندگي، ارتباطات، اعتقادات، اقتصاد و حتي نوع توسعه را در يک جامعه تحت تاثير قرار مي دهد. علت آن هم کاملا واضح است، کسب اطلاع از پيشينه تاريخي شهر و ديار و استان به ذهن هر انساني هويت و افق هاي ديد او و زندگي اش را تحت تاثير قرار مي دهد و در اقتصاد و فرهنگ مردماني که ساکن مناطق گردشگري اند نيز تاثير مي گذارد. روزگاري سفر يک پديده لوکس و صرفا سرگرم کننده بود، اما امروز بايد به جايي برسيم که سفر را نه فقط سرگرمي بلکه يک حق بدانيم حقي که بر ذهن، روح و روان آدم هاي بسياري تاثير مي گذارد و سواي جنبه نشاط آفرين آن باعث پيوند خوردن فرهنگ ها و سبک هاي زندگي مي شود و هويت ملي مردمان يک ديار را به بهترين نحو شکل مي دهد.از جمله شهرهاي تاريخي و مهم استان خراسان رضوي، شهر فريمان است.شهري با مردماني خونگرم و بي آلايش! در اين مطلب سعي خواهيم کرد با چند جاذبه گردشگري مهم فريمان آشنا شويد و به اميد خدا بعدها نيز دوباره به ديگر ديدني هاي اين شهر خواهيم پرداخت.با فريمان آشنا شويد فريمان با مختصات جغرافيايي ۳۵-۴۲ شمالي و ۵۱-۵۹ شرقي در ۷۵ کيلومتري شهر مقدس مشهد واقع شده است. اين شهر از شمال و شمال غربي خود با مشهدالرضا(ع) و از شرق با تربت جام و از جنوب با تربت حيدريه هم مرز است. ارتفاع اين شهر از سطح دريا هزار و۴۰۵ متر است و از دو بخش و ۵ دهستان تشکيل شده است. دو رشته کوه در اطراف فريمان قرار دارد که بلندترين آن ها کوه کيلاق با دو هزارو ۹۴۲ متر ارتفاع است.حيواناتي چون قوچ، آهو، خرگوش، کبک و تيهو در مجموعه حيات وحش فريمان وجود دارند که اين تنوع و تعدد خود گوياي آب وهواي مساعد اين منطقه است. وسعت اين شهرستان بالغ بر ۴ هزارو ۱۳۲ کيلومتر مربع است و از سال ۱۳۷۲ از بخش به شهرستان ارتقاء يافته است.
پيشينه تاريخي فريمان

فريمان يکي از قديمي ترين زيستگاه هاي خراسان است؛ طوري که تپه ها و محوطه هاي تاريخي در آن وجود دارد که قدمت برخي از آن ها به هزاره چهارم قبل از ميلاد مسيح نيز برمي گردد. بافت قديمي فريمان شامل بناهاي متعددي است که قبل از پيروزي انقلاب توسط مهندسان آلماني ساخته شده و جزو اولين سازه هاي بتني در ايران محسوب مي شوند.فريمان در گذشته هاي بسيار دور، همواره متاثر از وقايع تاريخي نيشابور بوده است.نکته بسيار قابل توجه و جالب در مورد شهر فريمان اين است که کاروان سراي فريمان در مسير يکي از انشعابات جاده ابريشم که سنگ بست را به هرات اتصال مي داد قرار داشته و به همين دليل سنگ بست بسيار مهم بوده است.

ديدني هاي تاريخي و طبيعي فريمان

در ميان بناهاي تاريخي و فرهنگي فريمان که به تناوب و در چند مطلب به آن ها خواهيم پرداخت مکان زندگي شهيد مرتضي مطهري معلم بزرگ انقلاب از اهميت ويژه اي برخوردار است. از ديگر ديدني هاي اين شهر مي توان به برج واقد، مقبره ارسلان جاذب، ميل اياز، آبگرم شاهان گرماب، بناي عشق آباد، مزار بي آبه، باغ ملي فريمان، تفرجگاه طبيعي زرکک و... اشاره کرد که اميدواريم با همکاري مردم خوب فريمان و گردشگران عزيز به زودي گزارش هاي مفصلي همراه با تصاوير متنوع از اين ديدني ها تهيه و تقديم خوانندگان عزيز کنيم.

شاخص ترين نماد فريمان

يکي از جاذبه هاي گردشگري فريمان که جنبه تاريخي و سياحتي دارد، بند فريمان است که شاخص ترين نماد فريمان نيز محسوب مي شود. معمولا وقتي نام فريمان به گوش مي رسد ذهن نيز به طور خودکار اين بند را مرور خواهد کرد. اين بند قديمي که در حقيقت نوعي سد محسوب مي شود در ۱۲ کيلومتري شهر فريمان واقع شده است و بناي اوليه آن به عصر مغول و به روايتي به دوره تيموري برمي گردد. بند فريمان سال ها قبل و در زمان عين الدوله مرمت و بازسازي شد. يک بار هم قبل از انقلاب براي مرمت آن اقدام شد تا اين که با پيروزي انقلاب اسلامي ارتفاع آن افزايش داده شد. اين سد(بند) دستخوش حوادث طبيعي زيادي بوده است. از قرار معلوم سطح اوليه بستر آن آجر فرش بوده که با رسوب و گل ولاي زياد پوشيده شده است.ارتفاع فعلي آن حدود ۲۰ متر مي باشد و داراي پشت بندهاي بسيار محکم آجري است.اين بند که قدمتي حدود ۴۰۰ سال دارد با هدف ذخيره آب احداث شده و درياچه پشت آن محيطي دلگشا و فرح انگيز است. فاصله بند فريمان تا مشهد حدود ۸۶ کيلومتر است. برخي گزارش ها نيز حاکي از آن است که اين بند ابتدا هزار سال قبل تا ارتفاع ۴ متر ساخته شده و سپس در ساختمان آن تجديدنظر شده و در طول تاريخ به تناوب دچار تغييرات و مرمت هايي شده است.طول درياچه پشت بند در حدود دو کيلومتر و عرض آن حدود ۵۰ متر است. آب از بغل بند پشت آن سراريز شده و دو برج آبگير که هر کدام مستقل کار مي کنند کار آبگيري را انجام مي دهند. مجراهاي بند بر خلاف آن چه در مورد بندهاي ديگر وجود دارد توسط الوارهايي در داخل چاه باز مي شوند.از آب اين سد استفاده هاي بسياري مي شود؛ از جمله کارکردهاي مهم آن ذخيره سازي آب براي کشاورزي و به ويژه کشت چغندر قند است.

امکانات گردشگري بند فريمان

مکانيزم ذخيره آب و استفاده از آن در بند فريمان وقتي داراي اهميت مي شود که بدانيم پايه هاي اوليه آن نزديک به هزار سال قبل پي ريزي شده اند و از عمر آن به شکل فعلي نيز حدود ۴۰۰ سال مي گذرد بنابراين در صورت معرفي درست اين بند تاريخي مي توان از آن به عنوان يک منطقه گردشگري با ارزش استفاده کرد؛ اما لازمه نيل به اين مهم وجود امکاناتي براي رفاه بيشتر گردشگران است. در حال حاضر و پس از نوسازي اطراف سد امکانات رفاهي نيز تهيه شده که مجهز به جايگاه هاي استراحت، رستوران سنتي، سرويس هاي بهداشتي و وسايل بازي کودکان است. به اين امکانات مناظر طبيعي اطراف بند را نيز بيفزاييد که امکان يک تفريح دلنشين را براي خانواده ها فراهم مي کند.

اطلاعات بيشتري در مورد بند فريمان

طول تاج بند فريمان حدود ۱۰۰ متر است. ارتفاع ديواره آن نيز به ۲۰ متر مي رسد و از سنگ و ملاط ساروج در آن استفاده شده است. همان طور که گفته شد آبگيري سد به وسيله دو برج آبگير که هر کدام جدا کار مي کند، انجام مي شود. بدين طريق، آب از مجراهاي تعبيه شده در عمق هاي مختلف بند به داخل چاه ها وارد و از کف چاه در جانب ديگر سد خارج مي شود. براي باز کردن مجراهاي مذکور، همانند سد اخلمد و بر خلاف آن چه در مورد سدهاي ديگر ديده مي شود، الوارهايي در داخل چاه، در ارتفاعات مساوي و در جهات مختلف نصب شده است. اين الوارها به جاي پلکان مارپيچي و براي پايين رفتن و باز و بسته کردن مجراها و همچنين از بين بردن و براي پايين بردن انرژي سقوط آزاد آب و ممانعت از تخريب بدنه چاه تعبيه شده اند.ساختمان ساده برج آبگير مي رساند که طول عمر سد بيش از دوره صفويه است. در دوره قاجاريه، عين الدوله پس از عزل از صدارت، چند ماه در فريمان متوقف بود که در اين مدت براي افزايش استحکام بناي سد، توسط مجدالسلطان- پيشکار خود- در جلوي ديوار سد، پايه هرمي شکل بسيار قوي ساخت تا فشار وارد از طرف آب مخزن را به ديواره سد مهار کند. ضمن تعميرات اوايل قرن حاضر، در ارتفاع 1.5متري از روي تاج سد، دريچه ها بسته شده است؛ ولي در صورت طغيان شديد، آن ها را باز مي کنند تا آب از روي سد عبور نکند. قسمتي از حجم سد با گل و لاي انباشته شده است. به طور تقريبي، ظرفيت مخزن سد حدود يک ميليون مترمکعب است. از آب اين سد در مجموع سه دهکده تقي آباد، قلعه نو و لوشاب و کارخانه قند فريمان و شهر فريمان استفاده مي کنند.بند يک برج ديده باني هم دارد که در فاصله اندکي از خود بند و در ضلع شمال شرقي آن روي تپه اي قرار گرفته و به صورت مدور ساخته شده است.اين برج جالب فانوس هاي دريايي فيلم هاي سينمايي را در ذهن تداعي مي کند.

هم استاني هاي عزيز با ارسال مطالب و تصاوير خود، جاذبه هاي گردشگري استان را به ديگران معرفي کنيد. پست الکترونيکي: Photokhorasannews.com

منبع :روزنامه خراسان